ATLAS --> ASP.NET AJAX ve Kurulumu

Daha önce “ATLAS” adıyla duyurulan zengin kullanıcı arayüzü sağlayan projenin adı ASP.NET AJAX olarak değişti. Bu yeni teknoloji ASP.NET 2.0 ve istemci script kütüphaneleri (JavaScript) ile entegre çalışan yeni bir teknolojidir. Uygulama geliştiricilerin daha önceki deneyimlerine ters düşmeden, alışık oldukları şekilde ASP.NET AJAX uygulamasını kullanabilirler. Sürükle bırak ile yeni AJAX Control Toolkit’lerini sayfaya kolay bir şekilde koyabilirler.

Bunun için öncelikle http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyId=90E0CCDF-D246-4929-A027-D5EE6F806851&displaylang=en adresinden Microsoft ASP.NET AJAX v1.0 Beta uygulamasını indirip kurmanız gerekmektedir. Bu uygulamayı kurmadan önce Microsoft .NET Framework 2.0-3.0 ve IE 5.01 ya da daha yüksek bir sürümün makinenizde kurulu olması gerekmektedir. İsteğe bağlı olarak da Visual Studio 2005 veya Visual Web Developer Express Edition’ı kurabilirsiniz. Visual Web Developer Express Edition’ı ücretsiz olarak http://msdn.microsoft.com/vstudio/express/vwd/default.aspx adresinden indirebilirsiniz.

Desteklenen İşletim Sistemleri;

Windows Server 2003
Windows XP Home Edition
Windows XP Professional
Windows Vista

Gerekli Yazılımlar

.NET Framework 2.0 or 3.0
Internet Explorer 5.01 or later


ASP.NET AJAX Kurulumu
1. Makinenize administrator hakları ile bağlandığınızdan emin olun. Eğer Administrator haklarıyla bağlanmamışsanız kurulum sırasında “system administrator has set policies to prevent this installation” hatası ile karşılaşırsınız.

2. Eğer makinenizde ASP.NET AJAX’ın herhangi eski versiyonu yüklüyorsa kaldırın. Bunun için program ekle kaldır’ı kullanabilirsiniz.

3. http://ajax.asp.net/default.aspx?tabid=47&subtabid=471 sayfasından Microsoft ASP.NET AJAX v1.0’ı indirin.

4. ASPAJAXExtSetup.msi dosyasına çift tıklatın ve kuruluma başlayın. Uygulama default olarak drive:\..\Program Files\Microsoft ASP.NET\ASP.NET 2.0 AJAX Extensions\v1.0.xxxx. dizinine yüklenecektir.

5. AJAX Control Toolkit’i de yükleyerek yeni web controllerini web sitenizde kullanabilirsiniz. Bunun için öncelikle http://www.codeplex.com/Release/ProjectReleases.aspx?ProjectName=AtlasControlToolkit sayfasından AjaxControlToolkit.zip (http://www.codeplex.com/Project/FileDownload.aspx?ProjectName=AtlasControlToolkit&DownloadId=3313 ) dosyasını indirin.

6. Bu zip dosyasının içerisinde ASP.NET AJAX ile ilgili kaynak kodları bulabilirsiniz.

7. ASP.NET AJAX araçlarını Visual Studio 2005’de görüntülemek için, ToolBox’a gelin sağ tıkayın ve Add Tab deyin. Buraya AJAX Control Toolkit yazın. Daha sonra bu tab eğer açılmadıysa açın ve tekrar sağ tıklayın ve Choose Items deyin. Açılan pencerede .NET Framework Components tabını seçin ve Browse deyin. ASP.NET AJAX Toolkit’in içerisinden \AjaxControlToolkit\SampleWebSite\Bin dizini içinde yer alan AjaxControlToolkit.dll’ini bulun ve OK deyin. Artık yeni kontrollerinizi kullanabilirsiniz.
Bu kontrollerin nasıl kullanılacağını örnek bir uygulama ile bu makalede göstereceğim.

Örnek Uygulama : RoundedCorners

Öncelikle Visual Studio 2005’de Open/New Web Site diyerek yeni bir Web Sitesi uygulaması açın. ASP.NET AJAX uygulamasını kurduğumuz için Visual Studio Template’leri içerisinde ASP.NET AJAX’da yer alıyor. Burdan aşağıdaki resimde de görüldüğü gibi ASP.NET AJAX – Enabled Web Site template’ini ve kullanacağınız dili seçin, OK butonuna tıklayın. Görüldüğü gibi normal bir ASP.NET Web Site uygulaması ile aynı şekilde yeni bir ASP.NET AJAX uygulaması yaratıyoruz.

Uygulama içerisinde hazır halde gelen Default.aspx safasını açın. Dikkat edecek olursanız bu sayfada ScriptManager kontrolü default olarak yer alır. Bir önceki ‘ATLAS’ adıyla geçen makaleleyi okuyacak olursanız bu kontrolün ne işe yaradığını daha iyi anlamış olursunuz. Şimdilik bu aşamada ScriptManager kontrolünün ASP.NET AJAX sayfaları için gerekli olduğunu bilin.

Örnek olarak bir sayfaya bir tane LABEL web kontrolü ekleyin. İçine ASPNedir?com yazıp background color özelliğinden herhangi bir renk seçin ve width değerinide 110 olarak girin. Aşağıdaki şekle benzer bir görünüm elde etmelisiniz.


Sıra geldi ASP.NET AJAX Control Toolkit’i kullanmaya bunun için. Toolbox’dan AJAX Control Toolkit tabından RoundedCornersExtender kontrolünü sayfaya sürükleyip bırakın. Bu kontrol sayesinde sayfadaki bazı kontrollerin köşelerini yuvarlatabileceksiniz.

Kontolü sayfaya ekledikten sonra, sayfanın HTML kaynağına geçip RoundedCornersExtender kontrolünün özelliklerini aşağıdaki kod örneğine göre değiştirin.


Burdaki TargetControlID özelliği ile sayfa içerisinde yer alan hangi kontrolün üzerinde etki etmesini yazıyoruz. Biz burda Label kontrolü üzerinde oynayacağımız için buraya Label1 yazmamız gerekiyor. Color özelliği ile yuvarlak kısmın rengini belirliyoruz. Yuvarlağın derecesini (Radius) ise burdaki örnekteki gibi 8 yapın. Visual Studio 2005’deki intelisense özelliği sayesinde kontrollerin özelliklerini ezberlemeden kolaylıkla görüntüleyebilirsiniz.

Daha sonra F5’e basarak sayfanın görüntüsünün nasıl olduğunu görelim.

RounderCornersExtender kontrolünün Radius özelliğinin değerini arttırarak daha yuvarlak sonuçlar elde edebilirsiniz. Eğer vermezseniz default olarak 5 değerini alır. Color özelliği ise yuvarlatılmış bölümün rengini değiştirebilirsiniz. Yeşil kısım bizim Label kontrolünün background color özelliğidir. Label yerine Panel kontrolünü de kullanarak aynı etkiyi verebilirsiniz.

Burdaki basit örnek ile ASP.NET AJAX kontrollerinin nasıl kullanıldığını görebilirsiniz. Eğer ASP.NET ile kod yazmaya alışıksanız bu yöntem size hiç zor gelmeyecektir. Diğer AJAX ASP.NET kontrollerinin nasıl çalıştığını bir sonraki makelerde anlatacağım.

Yazılım Geliştirme Uzmanı
Serkan KARAARSLAN